TOPTANCI HALLERIN YÖNETIM
VE ISLEYISI HAKKINDA YÖNETMELIK
(Yayimlandigi R.G. : 28.12.1997 tarih ve 23214 sayilidir)
(26.8.1998 tarih ve 23445 sayili Resmi Gazete’de yayimlanan
Yönetmelik’te yapilan degisiklikler dahil)
BIRINCI BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanimlar ve Hal Yönetimi
Amaç ve Kapsam
Madde 1- Bu Yönetmelik, yas sebze ve meyve ticaretinin kalite,
standart ve saglik kurallarina uygun olarak, serbest rekabet sistemi
içinde yapilmasini saglamak üzere, belediyeler ve/veya
gerçek ve tüzel kisiler tarafindan kurulan toptanci
hallerinin, yönetim ve isleyisi ile buna iliskin usul ve
esaslarin belirlenmesi amaciyla düzenlenmistir.
Dayanak
Madde 2- Bu Yönetmelik, 24/6/1995 tarihli ve 552 sayili Yas
Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptanci Halleri
Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname 'nin 19 uncu maddesine
göre hazirlanmistir.
Tanimlar
Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Toptanci hal: Belediyeler ve diger gerçek ve tüzel
kisiler tarafindan birlikte ya da ayri ayri projesine uygun olarak
kurulmus bulunan, yas sebze ve meyvelerin toptan alim ve satiminin
yapildigi yerleri,
b) Bakanlik: Sanayi ve Ticaret Bakanligi'ni,
c) Mal: Toptanci hallerde islem gören ve ilgili belediyelerce
yöresel özellikler dikkate alinarak çesitleri
tespit olunan ticaret konusu yas sebze ve meyveleri,
d) Satici: Toptanci hallerde kendilerine usulüne uygun yer
tahsis edilen ve bu yerlerde toptan sebze - meyve satisi yapan
üretici,üretici birligi ve komisyonculari,
e) Hal Isletmecisi: Gerçek ve tüzel kisiler tarafindan
kurulan özel toptanci hallerinde bulunan isyerlerini bizzat
çalistirmaya veya kiralamaya, hal personelini istihdam
etmeye, hal isletme payinin belediyeye ait olan kismini ilgili
belediyeye ödemeye yetkili kisileri,
f) Açik Isyeri: Belediyelerce isletilen toptanci hallerinde
bos durumda bulunan tahsise konu isyerlerini ifade eder.
Toptanci Hal Teskilati
Madde 4- Toptanci halleri, Hal Müdürünün yönetim
ve denetimi altinda;
a) Tahsis, tahakkuk ve tahsilat,
b) Mal tespit, kontrol ve istatistik,
c) Denetim,
d) Hakem Kurulu bürosu,
e) Yardimci hizmetler, birimlerinden olusur.
Toptanci hallerde kalite ve standart denetimi ve laboratuar hizmetlerini
yapan veya bu hizmetlerin yürütülmesine aracilik
eden personel çalistirilmasi zorunludur.
Belediyelerce kurulan hallerde yukarida sayilan asgari hizmet
birimleri, Hal Müdürünün önerisi üzerine
belediye meclisi karari ile olusturulur.
Bu hallerde olusturulacak asgari hizmet birimlerinde çalistirilacak
personel sayisi, bunlarin niteligi, çalistirilma sekli
ve buna iliskin diger hususlar ilgili belediyelerce düzenlenir.
Özel toptanci hallerde hal müdürleri ve gerekli
diger personel hal isletmecisi tarafindan istihdam olunur. Bu
hallerde ilgili belediyece bir denetim birimi olusturulmasi zorunludur.
Hal Müdürü
Madde 5- Hal Müdürleri ziraat, ekonomi, tarim ekonomisi,
isletme ve pazarlama konularinda dört yillik yüksek
ögrenim görmüs kisiler arasindan atanir.
Ayrica bu kisilerin konusu ile ilgili en az bes yillik tecrübeye
sahip olmalari yaninda;
a) Türk vatandasi olmalari,
b) Kamu haklarindan mahrum bulunmamalari,
c) Taksirli suçlar ve asagida sayilan suçlar disinda
tecil edilmis hükümler hariç olmak üzere
agir hapis veya alti aydan fazla hapis veyahut affa ugramis olsalar
bile Devletin sahsiyetine karsi islenen suçlarla, zimmet,
ihtilas, irtikap, rüsvet, hirsizlik, dolandiricilik, sahtecilik,
inanci kötüye kullanma, dolanli iflas gibi yüz
kizartici veya seref ve haysiyeti kirici suçtan veya istimal
ve istihlak kaçakçiligi hariç kaçakçilik,
resmi ihale ve alim satimlara fesat karistirma, Devlet sirlarini
açiga vurma suçlarindan dolayi hükümlü
bulunmamalari,
d) Askerlik durumu itibariyle;
1) Askerlikle ilgilerinin bulunmamalari,
2) Askerlik çagina gelmemis olmalari,
3) Askerlik çagina gelmis ise muvazzaf askerlik hizmetini
yapmis yahut ertelenmis veya yedek sinifa geçirilmis olmalari,
e) 12/5/1983 tarihli ve 83/6526 sayili Bakanlar Kurulu Karari
ile yürürlüge giren Sakatlarin Devlet Memurluguna
Alinma Sartlari Ile Hangi Islerde Çalistirilacaklari Hakkinda
Yönetmeligin 2 nci maddesi hükmü sakli kalmak kaydi
ile görevini devamli yapmasina engel olabilecek vücut
ya da akil hastaligi veya vücut sakatligi ile özürlü
bulunmamalari sartlari aranir.
Istenilecek Belgeler
Madde 6- Belediye ve/veya gerçek veya tüzel kisilerce
kurulan toptanci hallerinin Hal Müdürlüklerine
atanacaklarin asagida sayilan belgeleri ilgili belediyeye ve/veya
özel hal isletmecilerine vermeleri zorunludur:
a) Nüfus kaydi veya onayli örnegi,
b) Diploma veya çikis belgesinin asli ya da örnegi,
c) Adli sicil kaydi,
d) Askerlik durumuna iliskin kayit ve belgeler,
e) Saglik raporu,
f) Ögrenim gördügü konularda bes yillik is
tecrübesi oldugunu kanitlayan belge.
Bakanliga Bildirme
Madde 7- Hal Müdürlüklerine yapilan atamalar ilgili
belge örnekleri de eklenerek, belediye ve/veya özel
hal isletmecisince, atamanin yapildigi tarihi izleyen bir ay içerisinde
bulunulan yerdeki Il Sanayi ve Ticaret Müdürlügüne
bildirilir.
Hal Müdürünün Görev ve Yetkileri
Madde 8- Hal Müdürü toptanci halin yönetim
ve isleyisinden sorumludur.
Mallarin toptanci hale giris-çikisi, muhafaza, depolama
ve satisinin bu Yönetmelikte düzenlenen hükümlere
uygun olarak yapilmasina iliskin konularda her türlü
önlemleri almaya ve uygulamaya görevli ve yetkilidir.
Bu konuda alinacak Hakem Kurulu kararlari Hal Müdürünce
uygulanir.
Toptanci Hal Teskilati Birimlerinin Görevleri
Madde 9- Toptanci hal teskilati birimlerinin görevleri sunlardir:
a) Tahsis, Tahakkuk ve Tahsilat Birimi:
1) Tahsis sahiplerinin isyeri tahsis islemlerini yürütmek,
tahsis ücret ve teminatlarini alip belediye veznesine yatirmak,
2) Tahsis sahiplerinin satis islemlerinden alinan belediye veya
isletme payi gelirlerini hesap ederek tahakkuk belgesi düzenlemek,
pay gelirlerini tahsil etmek,
b) Mal Tespit, Kontrol ve Istatistik Birimi:
1) Hale giren mallarin tarti ve sayim islerini yapmak,
2) Giren mallarin cins, miktar ve çesidi ile göndericisi,
nakliyecisi ve alicisina iliskin bilgileri kayda geçirmek,
3) Halden çikan mallarin bordro ve faturalarda yazili fiyatlari,
cins, miktar ve çesitleri ile saticisi ve alicisina iliskin
bilgileri kaydetmek ve bu bilgilerin gerçege uygunlugunu
kontrol etmek, gerçege uygun bilgi verilen ve fatura düzenlenen
mallara çikis izni vermek,
4) Mal giris çikis miktar ve çesitlerine ve çikis
fiyatlarina iliskin bilgileri her gün Hal Müdürüne
iletmek,
5) Tespit, kontrol ve istatistik ile ilgili diger görevleri
yapmak,
c) Hal Denetim Birimi:
1) Saticilar, alicilar, nakliyeciler ile tasiyicilar ve diger
taraflarin hal düzen ve yasaklarina riayet etmelerini saglamak
için denetim yapmak,
2) Denetleme sirasinda görülen yanlislarin düzeltilmesini
istemek, gerektiginde ceza tutanagi düzenleyerek ilgili merciye
göndermek, sonuçlarini izlemek ve cezalari uygulamak,
3) Gerektiginde kolluk kuvvetlerine de haber vererek hal düzenini
korumak
4) Fiyat panolari ve bilgisayar sisteminin isleyisini denetlemek
ve bu amaçla gerekli isbirligini saglamak,
5) Laboratuar hizmetlerinin yürütülmesinde yardimci
olmak ve hal Hakem Kurullari kararlarinin sonuçlarini izlemek
ve denetlemek.
d) Hakem Kurulu Bürosu:
1) Hakem kurullarinin yazi, karar, tutanak ve tebligat islemlerini
yapmak,
2) Hakem Kurulu baskanina idari ve hukuki anlasmazliklari ileterek,
toplanti gündemini hazirlamak ve üyeleri kurul toplantisina
çagirmak,
3) Hakem Kurulunun verecegi diger isleri yapmak.
e) Yardimci Hizmetler Birimi:
1) Hal personelinin özlük isleri ile genel yazismalari
yürütmek,
2) Halin gece ve gündüz güvenligini saglamak ve
olaylari zamaninda kolluk kuvvetlerine bildirmek, Hal Müdürlügünün
direktifleri dogrultusunda çalisma saatleri disindaki hale
mal giris-çikislarini düzenlemek,
3) Yangin ve sabotaj ihtimaline karsi tedbir almak, gerektiginde
itfaiye ve kolluk kuvvetlerinden yardim istemek,
4) Güvenlige iliskin olaylari Hal Müdürü ve
denetim birimine bildirmek,
5) Hal tesisinin genel temizlik, bakim ve yikama islerini yürütmek,
6) Hal içinde faaliyet gösterenlerin çöplerinin
toplanmasi, uygun sekilde depolanmasi ve tahliye edilmesi islerini
yapmak, temizlik kurallarina uymayanlari denetim birimine bildirmek.
Toptanci Hale Mal Giris Islemleri
Madde 10- Belediye sinirlari ve mücavir alanlar içerisinde
yas sebze ve meyvenin toptan alim-satimi toptanci halinde yapilir.
Belediye meclisince belirlenen miktari asmamak kaydiyla üreticilerin
kendi ürettikleri ve satisini üretici pazarlarinda yaptiklari
mallar bu hükmün disindadir.
Toptan satis, yas sebze ve meyvenin, tartilarak veya sayilarak
toptanci hale fiili girisinin yapilmasi, mali gönderen ve
nakleden kisilerle, malin cins, miktar ve ambalaj sekli ile ilgili
bilgilerin toptanci hal kayitlarina geçirilmesi ve mallarin
bosaltilarak ya da Hakem Kurulunca belirlenecek zorunlu durumlarda
araç üzerinde mala iliskin tüm bilgilerin satici
kayitlarina intikal ettirilmesinden sonra yapilabilir.
Mallarin toptanci hal disinda toptan alim ve satimi yapilamaz.
Belediye sinirlari ve mücavir alanlar içinde, toptanci
hal disinda mallarin toptan veya her ne sekilde olursa olsun toptanci
halden geçirilmeden perakende satisa sunuldugunun tespiti
halinde, perakende satisa sunulan mallarin toptanci hale giris
ve satisinin yapilmasi ile ilgili islemler, hal Hakem Kurulunun
belirledigi esaslara göre yapilir.
Toptanci Hallerde Satisa Yetkili Olanlarin Uyacaklari Esaslar
Madde 11- Toptanci hallerde satislar üreticiler, üretici
birlikleri ve komisyoncular tarafindan ve toptan satis birimi
esas alinarak hal disindan gelen alicilara yapilir. Hal dahilinde
perakende satis yapilamaz.
Saticilarin hal içerisinde kendi aralarinda mal almalari,
satmalari ve devretmeleri yasaktir.
Üreticilerle saticilar arasinda malin mülkiyetinin aktarilmasi
amaciyla açik ya da gizli ticari muamele veya is ortakligi
yapilamaz.
Satisin yapildigi anda malin cinsi, miktari, kalitesi ve fiyatina
ait bilgilerle satici unvanina ait bilgilerin Hal Müdürlügü
bilgisayarina bildirilmesinden saticilar sorumludur.
Toptan Satis Birimi
Madde 12- Kilo ile yapilan satislarda 100 kg. tane ile yapilan
satislarda 150 adet, bag ile yapilan satislarda 50 bag miktarindaki
yas sebze ve meyve veya bu miktarlari içine alabilen dolu
çuval, sandik, kasa vb. kap veya kaplar toptan satis birimi
sayilir. Adet ile yapilan satislarda yöresel ticari teamüle
uyularak gerektiginde kilogram birimi de uygulanabilir.
Satis birimi ve kaplara iliskin konularda verilen Hakem Kurulu
kararlari Hal Müdürlüklerince uygulanir.
Toptan Satis Usulü
Madde 13- Toptanci hallerde fiyatlar arz ve talebe göre serbest
rekabet sartlarinda olusur. Hal Müdürlükleri serbest
fiyat olusumunu etkileyen hususlari ortadan kaldirmakla görevlidir.
Yas sebze ve meyvenin pazarlik usulü ile satisi esastir.
Alici sayisinin fazla olmasi halinde açik arttirma yöntemiyle
satis yapilabilir.
Serbest Fiyat Olusumunun Saglanmasi
Madde 14- Toptanci hallerde yas sebze ve meyve piyasasinda darlik
yaratmak, fiyatlarin yükselmesine sebebiyet vermek veya fiyatlarin
düsmesine engel olmak için mallarin belli ellerde
toplanmasi, satisindan kaçinilmasi, stok edilmesi, yok
edilmesi, bu amaçla propaganda yapilmasi ve benzeri davranislarda
bulunmak suretiyle serbest rekabetin engellenmesi yasaktir.
Saticilar, serbest rekabeti engellemek amaciyla kendi aralarinda
veya üreticilerle ticari anlasmalar yapamaz, ortak harekette
bulunamaz ve hakim durumlarini kötüye kullanamazlar.
Hal Müdürlükleri, birinci fikrada sayilan rekabetin
kaldirilmasina, engellenmesine ve bozulmasina yönelik eylemleri
önlemek için gereken tedbirleri almak ve düzenlemeleri
yapmakla görevlidirler.
Mallarin Ambalaj ve Teshir Düzenine Iliskin Esaslar
Madde 15- Saticilarin kendilerine ayrilan yerlerin disina mal
koymalari, teshir etmeleri ve her ne sekilde olursa olsun hal
düzenini bozacak sekilde yerlestirmeleri yasaktir. Mücbir
sebep ve zaruret hallerinde isgal bedeli pesin ödenmek kosuluyla
Hal Müdürlüklerinden izin alinmasi hali bu hükmün
disindadir.
Satisa sunulan her malin alt ve üst kisimlarinin ayni standartta
olmasi gerekir. Dökme satislarda da standarda uygunluk esastir.
Ayni kap içerisine degisik kalitede ve/veya üzerinde
yazili miktardan az mal konulmasi yasaktir.
Satisa sunulan malin kabi üzerine, markanin, kap darasinin,
malin miktar, cins ve çesidinin dogru ve okunakli olarak
yazilmasi zorunludur. Bundan dolayi saticilar ve üreticiler
müstereken sorumludur.
Mallarin tip ve siniflandirilmasini gösteren belgelerde bilerek
degisiklik yapilmasi ve bu belgelerin kullanilmasi yasaktir.
Küfe ve çuvallarla yapilan satislarda, mallarin özelliklerine
iliskin olarak Hakem Kurullarinca verilmis olan kararlar Hal Müdürlüklerince
uygulanir.
Kaplarin standart dara miktarindan agir geldiginin sonradan anlasilmasi
halinde, farka ait bedel saticilar tarafindan alicilara ödenir.
Ambalaj ve kap içerisinde hale getirilen mallarin Hal Müdürlügünün
izni alinmaksizin hal satis yerlerine dökülerek satisi
yasaktir.
Kaplar, ambalaj ve içindekilerle birlikte 100 kg'dan agir
olamaz.
Hal Müdürlükleri, sebze ve meyve kaplarinin mallarin
dogal özellik ve biçimlerine uygun olarak standardizasyonu
için gerekli önlemleri alirlar.
Büyük kaplarla hale getirilen mallarin; Hal Müdürlügünün
izni ile, belirlenen satis birimin 1/4 ünden az olmamalari
kosuluyla, küçük kaplara bölünerek
satisi yapilabilir. Izin verilmesi halinde turfanda sebze ve meyveler
bu kisitlamaya tabi tutulmayabilir.
Standarda Uymayan Mallarin Iadesi
Madde 16- Alicilar alt ve üstü ayni kalite ve büyüklükte
olmayan mallarin alt kisminin istifini bozmamak sartiyla ayni
gün hal kapanma saatini geçirmeden Hal Müdürlüklerine
basvurmak zorundadirlar. Durum, Hakem Kuruluna havale edildikten
sonra Hakem Kurulunun karari Hal Müdürlüklerince
yerine getirilir ve netice hal kayitlarina da yansitilir.
Kaplarin Muhafaza Sorumlulugu
Madde 17- Üreticilere ait bos kaplarin kaybindan saticilar
sorumludur.
Üreticilerin basvurusu halinde Hal Müdürlükleri
Hakem Kurulu kararlarina göre belirlenen zararin üreticiye
ödenmesine aracilik eder. Zararin saticilar tarafindan ödenmemesi
halinde, kap bedeli satici teminatindan karsilanarak Hal Müdürlügünce
üreticilere ödenir.
Bos kaplarin toptanci hallerde bu amaçla ayrilan yerler
disina konulmasi yasaktir.
Malin Teslim Alinma ve Korunma Zorunlulugu
Madde 18- Komisyoncular, kendilerine satilmak üzere getirilen
veya gönderilen mallari mücbir sebepler disinda, teslim
almaktan kaçinamazlar.
Teslim alinan mallarin tartisi, sayimi ve kalite kontrolü
yapildiktan sonra gönderme kayitlariyla karsilastirmasi yapilir.
Tarti ve kayitlar arasinda uyumsuzluk varsa, ayni gün Hakem
Kurulu Bürosuna re'sen bildirilir.
Komisyoncular teslim aldiklari mallari cins ve dogal özelliklerine
göre özenle korumak zorundadirlar.
Çürüme ihtimali olan mallar ile koruma sartlarinin
yerine getirilmesine ragmen mallarda ortaya çikan çürümeler
komisyoncular tarafindan, söz konusu mallarin miktar, cins
ve kalitesi belirtilerek hemen Hal Müdürlügüne
bildirilir. Bu durumda, komisyoncular, sadece Hal Müdürlügünden
gönderilen belgelere dayanarak üreticinin mal miktarina
iliskin kayitlarinda ve üreticilerin hesaplarinda degisiklik
yaparlar.
Satislarda Üretici Çikarlarinin Korunmasi
Madde 19- Komisyoncular, üreticilerin çikarlarini
gözeterek malini satisa sunmak zorundadirlar.
Komisyoncular, alicilarla üreticinin çikarina aykiri
ticari anlasma yapamazlar ve is ortakligi kuramazlar.
Mallarin miktar veya satis degerinin üreticiye gerçege
uygun olmayarak intikal ettirilmesi yasaktir.
Satis Sirasinda Yapilan Islemler
Madde 20- Satis bedelinden mevzuatla belirlenen oranlar üzerinden
hesaplanan kanuni kesintiler çikarildiktan sonra kalan
miktar, komisyoncular tarafindan üreticilere ödenir.
Satis Sonrasi Islemleri
Madde 21- Satisi yapilan mallar, hal yönetimince belirlenen
usule göre bir araca yüklenir, miktar, cins ve fiyati
ile alici ve saticisina iliskin bilgiler hal kayitlarina yansitilir.
hal kontrol görevlilerince denetlenir ve faturalarina çikis
damgasi vurularak hal disina çikarilir.
Hal Müdürlükleri mal çikislarini düzenleyen
ayrintili yönergeler çikarabilirler.
Komisyoncular, kanuni kesintileri satis bedelinden düstükten
sonra mal bedellerini satis tarihinden itibaren bes is günü
içerisinde üreticiye ödemek zorundadirlar.
Mal bedellerini ödemeyenlerin borçlari Hal Müdürlüklerince
teminatlarindan kesilerek üreticilere ödenir.
Tahsis Sahibi Üreticiler
Madde 22- Belediyelerce kurulmus bulunan toptanci hallerde Belediye
meclisleri tarafindan, yörenin üretim kapasitesi dikkate
alinarak, belirlenen alt siniri asan miktarda yas sebze ve meyve
üretimi yapan üreticilere yer tahsisi yapilir.
Bu üreticilerin bulunduklari yerdeki ziraat odalarina kayitli
olmalari zorunludur. Üyeliklerinin bulunulan yerdeki mülki
idare amirliklerince onaylanmasi gerekir. Üreticiler toptanci
hallerde kendilerine ayrilan satis yerlerinde bulunurlar. Hal
Müdürlükleri talebin fazla bulunmasi ve komisyoncular
için ayrilan is yerlerinin bos bulunmasi hallerinde, üreticilerin
bos is yerlerinden yararlanmalari için gereken önlemleri
alirlar.
Üretici Birliklerinin Bildirimlerini Izlemek ve Denetlemek
Madde 23- Üretici birlikleri gerçek usulde vergi mükellefi
bulunan perakendecilere mallarini toptanci halden geçirmeden
satabilirler. Ancak bu satislarini, satisi izleyen is günü
sonuna kadar satilan malin cinsi, miktari, fiyati, satildigi perakendecinin
vergi numarasi ve adresiyle nakliyatçi firmaya iliskin
bilgileri ve mallarin tasindigi araçlarin plaka numaralarini
içerecek biçimde ilgili olduklari Hal Müdürlüklerine
bildirirler.
Toptanci Hal Müdürlükleri üretici birlikleriyle
ilgili islemleri izlemek ve denetlemek için gerekli önlemleri
almak zorundadirlar.
Mal Teslim Alma Yasagi
Madde 24- Toptanci halde kendilerine tahsis edilen özel satis
yerlerinde, üreticiler diger üreticilerden, üretici
birlikleri ise ortak disi üreticilerden mal teslim alamazlar.
Bu mallari Hal Müdürlüklerine bildirerek satilmasina
aracilik ederler.
IKINCI BÖLÜM
Toptanci Hallerde Tahsis Ilkeleri
Isyeri Tahsis ve Teminat Ücret Tarifeleri
Madde 25- Belediyelerce tahsisi yapilan isyeri tahsis ücretleri
her yil belediye meclisince tespit edilir. Daha sonra yapilacak
artislar ise en fazla toptan esya fiyat endeks artisi oraninda
yapilir.
Tahsis teminat miktarlari on iki aylik tahsis ücretinden
yukari olmamak üzere her yil belediye meclisi karariyla belirlenir.
Yer tahsis ücretlerindeki artislar ikinci bir meclis kararina
gerek duyulmaksizin teminat miktarlarina yansitilir, mevcut teminat
miktari yeni miktara tamamlanir.
Gerçek ve tüzel kisilerce isletilen hallerde, isyeri
kira bedeli ve dört aylik isyeri kira bedelinden asagi olmamak
kaydiyla teminat miktari hal isletmesince belirlenir.
Ilan Zorunlulugu ve Kura Çekimi
Madde 26- Açik isyerleri tahsis tarihinden en az on bes
gün önce belediyece ilan edilerek ilgililere duyurulur.
Tahsisin baskasina devredilmesi halinde teminat miktari belediyeye
irat kaydedilir.
Tahsisle ilgili basvurularin isyeri sayisindan fazla olmasi halinde,
belediyece kura çekimi yapilir. Tahsise hak kazananlarin
tahsise iliskin teminati nakit, banka teminat mektubu veya devlet
tahvili olarak belediyeye teslim etmeleri gereklidir.
Tahsis Sahiplerinde Aranacak Nitelikler
Madde 27- Tahsis sahiplerinde asagida belirtilen nitelikler aranir:
a) T.C. vatandasi olmak,
b) Resit ve mümeyyiz olmak,
c) Hirsizlik, gasp, dolandiricilik, inanci kötüye kullanma,
zimmet, ihtilas, irtikap, rüsvet, sahtekarlik, hileli iflas
gibi suçlardan biriyle hükümlü bulunmamak.
Belediyeler gerekli hallerde, bulunulan yerdeki esnaf veya ticaret
odasina kayitli olma sartini da getirebilir.
Tahsisin Iptaline Iliskin Ilkeler
Madde 28- Asagidaki hallerde belediyelerce yapilan isyeri tahsisi
belediye encümeni karari ile iptal edilir:
a) Tahsis sahiplerinin gerekli nitelikleri tasimadiklarinin sonradan
anlasilmasi,
b) Tahsis sahiplerinin tasimasi gerekli olan niteliklerden herhangi
birini kaybettiklerinin belirlenmesi,
c) Bu Yönetmelikte belirtilen hal yasaklarina uymamayi aliskanlik
haline getirdiklerinin Hakem Kurulu karari ile tespit edilmesi,
d) Bu Yönetmeligin 30 uncu maddesinde belirtilen asgari mal
satis miktarindan daha az satis yapildiginin tespit edilmesi,
e) 24/6/1995 tarihli ve 552 sayili Kanun Hükmünde Kararnamenin
26 nci maddesinin birinci fikrasinin (d) bendinde belirtilen eylemlerin
gerçeklestirildiginin tespit edilmesi,
f) Toptanci haldeki satis yerinin kabul edilebilir zorunlu bir
sebep olmaksizin on bes günden fazla kapatildiginin belirlenmesi.
Ilgililer kararin tebligi tarihinden itibaren haldeki yerlerini
otuz gün içerisinde tahliye etmeye mecburdurlar. Bu
süre sonunda tahliye edilmeyen yerler belediye zabitasinca
tahliye edilir.
Hak Kaybi ve Terk Halindeki Sorumluluklar
Madde 29- Kendilerine isyeri tahsisi yapilmis olan saticilarin,
bu Yönetmeligin 27 nci maddesinde belirtilen niteliklerden
birini kaybetmeleri halinde durumu en geç bir ay içerisinde
Hal Müdürlüklerine yazi ile bildirmeleri gereklidir.
Satis yerini bosaltacak olan saticilarin teminati, Hal Müdürlügünce;
bunlarin belediye ve üreticilere herhangi bir borçlarinin
olmadigi tespit edildikten sonra iade edilir.
Tahsisle Ilgili Belediye Yönetmeligi
Madde 30- Açik isyerlerinin ilan edilmesi, tahsis, teminat
ve toptanci hal isyerlerinde bir yil içinde satilmasi gereken
asgari yas sebze ve meyve miktarinin tespiti, üretici birliklerine
öncelik verme kosuluyla üretici ve komisyonculara hangi
oranlarda tahsis yapilacagi, tahsis sahiplerinden ve çalisanlarindan
istenecek belgeler, tahsisin devri, intikali ve benzeri konulara
iliskin usul ve esaslar belediye meclisleri tarafindan bu Yönetmelikte
belirlenen tahsise iliskin ilkeler çerçevesinde
hazirlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Toptanci Hallerde Tutulmasi Zorunlu Olan Defter, Belge ve Kayitlar
Hal Müdürlüklerince Tutulacak Defter ve Kayitlar
Madde 31- Hal Müdürlükleri asagida belirtilen defterleri
tutmak
zorundadirlar:
a) Gelen ve Çikan Mal Defteri: Bir sayfasina toptanci haline
satilmak üzere gönderilen mallarin gelis tarihine, cinsine,
miktarina, göndericisine, tasiyici firmasi ve araç
plaka numaralari ile saticisina; diger sayfasina toptanci halde
satilan mallarin satis tarihine, cins, miktar, satici ve alicisina
ait kayitlarin yapildigi defterdir.
b) Tahakkuk ve Tahsilat Defteri: Toptanci halden satin alinan
mallarin bedeli üzerinden alinan belediye veya isletme payinin
tahakkukuna ve bu paylarin tahsilatina iliskin bilgilerin üzerine
kaydedildigi defterdir.
Bu deftere, üzerinden belediye ve isletme payi tahakkuk ettirilen
malin cinsi, miktari, bedeli, bordro numarasi ile tahakkuk ettirilen
belediye veya isletme payi miktari ve tarihi kaydedilir. Ayri
bir sütuna, bu tahakkuklar sonucu saticidan tahsil edilen
belediye veya isletme payi tahsilat miktari ve tahsilat tarihi
yazilir.
c) Istatistik Defteri: Toptanci halden çikan mallarin cins,
miktar ve bedellerinin günü gününe kaydedildigi,
kayitlarin toplanmasindan aylik ve yillik mal çikis bilgilerinin
hesap edilebilecegi bir defterdir.
Hal Müdürlüklerinin yukarida belirtilen defterleri
kullanmadan önce toptanci halin bulundugu Il Sanayi ve Ticaret
Müdürlüklerine mühürletmeleri gereklidir.
Defter kayitlari bilgisayarla da tutulabilir.
Bu defterlerin disinda, ayrica tutulacak defter, belge ve kayitlar
her toptanci halin ihtiyacina göre Hal Müdürlüklerince
tespit edilir.
Saticilar Tarafindan Tutulmasi Gereken Defterler
Madde 32- Komisyoncular, 213 sayili Vergi Usul Kanununa göre
tutmak zorunda olduklari kanuni defterler disinda, Hal Müdürlüklerince
örnekleri belirlenen ve onaylanan bu Yönetmeligin 33
ve 34 üncü maddelerinde belirtilen Ambar Defteri ve
Cari Hesap Defterlerini de tutmak zorundadir.
Üretici birlikleri 213 sayili Vergi Usul Kanununa göre
tutmak zorunda olduklari kanuni defterler disinda bu Yönetmeligin
33 üncü maddesinde belirtilen Ambar Defterini tutmakla
yükümlüdür.
Hal Müdürlügü ihtiyaca göre yukarida
belirtilenler disinda kalan defterlerin tutulmasini isteyebilir.
Ambar Defteri
Madde 33- Ambar defteri, toptanci halde bulunan komisyonca ve
üretici birligi satis yerine gelen yas sebze ve meyvenin
giris tarihine göre cins, miktar ve adedinin, araçla
yapilan tasimalarda araç plakasinin, göndericisinin
adi ve soyadi ile açik adresinin günü gününe
kaydedildigi defterdir.
Cari Hesap Defteri
Madde 34- Cari Hesap Defteri, komisyoncularin kendilerine satilmak
üzere mal gönderen her üretici için ayri
sayfa açtiklari, mal giris ve satis miktarlari ile satis
bedellerinin kaydedildigi defterdir.
Bu deftere, mal giris ve satis miktarlarinin, masraflarin, toplam
mal satis bedelinin ve üreticiye gönderilmis olan satis
bedeli ve gönderilme tarihlerinin ayri ayri kaydedilmesi
zorunludur.
Saticilar Tarafindan Kullanilmasi Gereken Belgeler
Madde 35- Komisyoncular ve üretici birlikleri mal satislarinda
213 sayili Vergi Usul Kanununda belirtilen belgeleri kullanirlar.
Belgelerin bir örnegi Hal Müdürlügüne
ibraz edilir. Komisyoncular belgelerin bir örnegini de on
is günü içinde malini sattiklari üreticiye
gönderirler.
Üreticiler mal satislarinda, 213 sayili Vergi Usul Kanunu
geregince kendileri veya alicilar tarafindan düzenlenen belgelerin
bir örnegini Hal Müdürlügüne ibraz ederler.
Satis Bordrosu
Madde 36- Satis bordrosu, satis sirasinda satici tarafindan iki
örnek olarak düzenlenen, satilan malin cinsini, miktarini,
kalitesini, fiyat ve kap markasi ile saticinin unvanini belirten
kopyali ve zimbali çizelgedir.
Satis bordrosunun bir örneginin satici tarafindan imzalanarak
her aksam Hal Müdürlügüne bildirilmesi zorunludur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çesitli Hükümler
Bakanligin Yetkisi
Madde 37- Bakanlik bu Yönetmeligin uygulamasi ile ilgili
olarak her türlü önlemi almaya, teblig çikarmaya
ve denetim yapmaya yetkilidir.
Toptanci Hal Müdürlügü personeli ve saticilar;
Bakanligin denetim yetkisine sahip görevlilerinin istedikleri
bilgi, defter, evrak ve belgeleri vermekle, ayrica kasa, depo
ve ambarlari sayma ve inceleme isteklerini geciktirmeden yerine
getirmekle yükümlüdür.
Özel Toptanci Hal Isletmeleri ve Personelinin Cezai Sorumluluklari
Madde 38- Özel toptanci hal isletmecileri ile buralarda çalistirilan
personel kendi kusurlarindan dogacak zararlardan sorumludurlar.
Bunlar, suç teskil eden fiil ve hareketlerinden ve özellikle
toptanci hale ait para ve mallar ile her türlü evrak,
tutanak, rapor, defter ve diger belgeler üzerinde isledikleri
suçlardan dolayi Devlet memurlari gibi ceza görürler.
Yönetmelik Hükümlerine Aykirilik Halinde Yapilacak
Islemler
Madde 39- Bu Yönetmeligin;
a) 10 uncu maddesinin üçüncü fikrasina,
11 inci maddesinin üçüncü fikrasina, 14
üncü maddesinin birinci fikrasina, 15 inci maddesinin
üçüncü ve besinci fikralarina, 18 inci maddesinin
birinci ve üçüncü fikralarina, 19 uncu maddesinin
birinci ve üçüncü fikralarina, 21 inci maddesinin
üçüncü fikrasina aykiri hareket edenler
hakkinda 24/6/1995 tarihli ve 552 sayili Yas Sebze ve Meyve Ticaretinin
Düzenlenmesi ve Toptanci Halleri Hakkinda Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3/11/1995 tarihli ve 4128 sayili Kanunla eklenen
26/A maddesinde öngörülen cezalar uygulanir.
b) (a) bendi disinda kalan ve bu Yönetmeligin Geçici
1 inci maddesinde sözü edilen belediyelerce alti ay
içinde tespit edilmesi öngörülen yasaklar
ve bunlara uyulmamasi karsisinda uygulanacak cezalar da ayrica
ilgili belediye mevzuatina göre uygulanir.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeligin 30 uncu maddesinde
belirtilen tahsis islemlerine iliskin yönetmeliklerin çikarilmasi
ve 39 uncu maddesinin birinci fikrasinin (b) bendinde belirtilen
belediye yasaklarini belirleme islemleri, ilgili belediyelerin
yetkili organlari tarafindan bu Yönetmeligin yayimini izleyen
alti ay içinde tamamlanir.
Yürürlük
Madde 40- Bu Yönetmelik yayimi tarihinde yürürlüge
girer.
Yürütme
Madde 41- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret
Bakani yürütür.