TOPTANCI HAL HAKEM KURULLARI
YÖNETMELIGI
(Yayimlandigi R.G.: 26 Agustos 1998 tarih ve 23445 Mükerrer
sayilidir.)
BIRINCI BÖLÜM
Amaç, Dayanak, Tanimlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeligin amaci; toptanci hallerinde 552 sayili
Yas Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptanci Halleri
Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname ve 4367 sayili Yas
Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptanci Halleri
Hakkinda Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazi Maddelerinin
Degistirilmesine Dair Kanun 'la verilmis bulunan görevleri
yapmak ve yetkileri kullanmak, üreticiler, üretici birlikleri,
komisyoncular, kendi nam ve hesaplarina yas sebze ve meyve ticareti
ile istigal eden gerçek ve tüzel kisiler, halden mal
satin alanlar ile hal müdürlükleri arasinda ortaya
çikan anlasmazliklari çözümlemek ve kendisine
intikal eden konularda görüs bildirmek üzere olusturulan
hakem kurullarinin; seçimine, görevlerine, yetkilerine,
çalisma usul ve esaslari ile kurul üyelerine ödenecek
huzur haklarina, kurulan karar verme ve kurul kararlarina karsi
yapilacak itirazlarin sekil ve sürelerine iliskin hususlari
düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, toptanci hal hakem kurullarinin kurulusunu,
üyelik sartlarini, görev ve yetkileri ile çalisma
usul ve esaslarini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 24/6/1995 tarihli ve 552 sayili Yas
Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptanci Halleri
Hakkinda Kanun Hükmünde Kararnamenin 11/6/1998 tarihli
ve 4367 sayili Kanunla degisik 20 nci maddesine dayanilarak hazirlanmistir.
Tanimlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
Bakanlik: Sanayi ve Ticaret Bakanligi'ni,
Kurul: Toptanci Hal Hakem Kurulu'nu,
Tahsis Sahipleri : Toptanci halde yer tahsis olunan üretici,
üretici birligi, komisyoncu ve kendi nam ve hesaplarina yas
sebze ve meyve toptan ticareti ile istigal eden gerçek
ve tüzel kisileri,
Baskan: Toptanci hal hakem kurulu baskanini,
Üye: Toptanci hal hakem kurulu üyelerini,
Mal: Her türlü yas sebze ve meyveyi,
Çiftçilik Belgesi: Ziraat Odalarinca üreticilere
verilmis belgeyi,
ifade eder.
IKINCI BÖLÜM
Kurulus, Üyelik Sartlari, Görevler
Kurulus
Madde 5- Toptanci hal hakem kurulu, Sanayi ve Ticaret Il Müdürü
'nün veya görevlendirecegi bir memurun baskanliginda,
o yerde bulunan;
a) Hal müdürü disindaki belediye personeli arasindan
belediye encümenince görevlendirilen, konunun uzmani
bir memur,
b) Ziraat odasi yönetim kurulunca, odaya kayitli yas sebze
ve meyve üreticileri arasindan seçilen bir üretici,
c) Ticaret odasi yönetim kurulu tarafindan seçilen
öncelikle yas sebze ve meyve ticaretiyle ugrasan, odaya kayitli
bir tacir,
d) Toptanci halde komisyoncu olarak çalisanlarin üye
oldugu dernek veya oda yönetim kurulunca kendi üyeleri
arasindan iki yil için seçilmis bir komisyoncu,
e) Vali veya kaymakam tarafindan o yerdeki en fazla üyeye
sahip tüketici örgütü oldugu bildirilen tüketici
örgütü yönetim kurulunca kendi üyeleri
arasindan seçilen bir tüketici, olmak üzere baskan
dahil alti kisidir.
Asil üyelerle beraber yedekler de belirlenir.
Özel toptanci hallerde, hal isletmecisi veya temsilcisi de
üye olarak
kurulda yer alir.
Hakem kuruluna, o yerde yukarida sayilan oda, dernek veya tüketici
örgütü bulunmamasindan dolayi üye seçilememesi
halinde, bos kalan üyelikler, belediye encümenince dogrudan
atama yapilarak doldurulur.
Bu kuruluslarin o yerde kurulup kendi üyelerini seçmeleri
halinde, belediye encümeninin atadigi üyelerin görevi
sona erer.
Baskan ve (d) bendine göre seçilen üye hariç,
üyelerin görev süresi bir yildir. Ayni kisi en
fazla üç yil üst üste görevlendirilebilir
veya seçilebilir.
Üyelerde Aranacak Nitelikler
Madde 6- Hakem kurulu üyelerinin asagidaki nitelikleri tasimalari
gereklidir:
a) T.C. vatandasi olmak,
b) 18 yasindan küçük, 65 yasindan büyük
olmamak,
c) Affa ugramis olsalar bile, basit ve nitelikli zimmet, irtikap,
rüsvet, hirsizlik, dolandiricilik, sahtecilik, inanci kötüye
kullanma, dolanli iflas gibi yüz kizartici veya seref ve
haysiyeti kirici bir suçtan ya da kaçakçilik,
resmi ihale ve alim satimlara fesat karistirma suçlarindan
dolayi hükümlü bulunmamak,
d) Kamu haklarindan mahrum bulunmamak,
e) Görevini devamli yapmasina engel akil hastaligi bulunmamak,
f) En az ilkokul mezunu olmak.
Bu nitelikleri tasimadiklari veya kaybettikleri, ya da bu Yönetmeligin
12 nci maddesinde belirtilen zorunluluga uymadiklari anlasilanlarin
görevleri kendiliginden sona erer.
Hakem Kurulunun Görevleri
Madde 7- Bu Yönetmeligin 1 inci maddesinde belirtilen amaçlari
gerçeklestirmek üzere hakem kurulu asagida sayilan
görevleri yapar.
A) 552 sayili Kanun Hükmünde Kararname Kapsaminda Verilen
Görevler
a) Yas sebze ve meyve tasiyan her türlü nakil vasitalari
ile ilgili olarak belediyece yapilan denetimler sirasinda;
1- Toptanci hal çikis faturasi bulunan mallari tasiyan,
2- Üretici pazarlarina gönderilmek üzere, üreticilerin
kendi ürettikleri mallari tasiyan,
3- Fatura veya müstahsil makbuzu ve çiftçilik
belgesi ve sevk irsaliyesi ile birlikte belli alicilara satildigi
belirlenen mallari tasiyan,
4- Üretici birlikleri tarafindan gerçek usulde vergi
mükellefi olan perakendecilere satilmis bulunan mallari tasiyan,
5- Çiftçilik belgesine sahip üreticilerin kendi
ürettikleri ve satisini belli bir yerde yapacaklarini belirttikleri
mallari tasiyan,
6- Üreticiler tarafindan belli bir toptanci haline satilmak
üzere gönderildigi belgelenen mallari tasiyan,
7- Ihraç edilecek mallari tasiyan,
8- Salça, konserve, meyve suyu ve konsantresi gibi sinai
üretimde kullanilmak üzere bu isletmelerce satin alinan
yas sebze ve meyveleri tasiyan araçlar disinda kalan, geçerli
bir belge olmaksizin belediye ve mücavir alanlar içerisinde
yas sebze ve meyvelerin toptan alinarak sevk edildigi veya perakende
satisa sunuldugu araçlarin tespit edilmesi halinde bu araçlarin
trafik ruhsatnamelerinin alinarak 15 gün süre ile faaliyetten
men edilmelerine karar vermek.
b) Belediye sinirlari ve mücavir alanlar içerisinde
toptanci hal disinda mallarin toptan veya her ne sekilde olursa
olsun toptanci halden geçirilmeden perakende satisa sunulmasi
durumunda, mallarin toptanci hale giris ve satis islemlerinin
usul ve esaslarini belirlemek,
c) Yas sebze ve meyve ticaretinde; gerçek veya tüzel
kisilerin yas sebze ve meyve piyasasinda darlik yaratmak, fiyatlarin
yükselmesine sebebiyet vermek veya düsmesine engel olmak
için, mallarin belli ellerde toplanmasi, satisindan kaçinilmasi,
stok edilmesi, yok edilmesi ve bu amaçla propaganda yapilmasi
veya benzeri davranislarda bulunulmasi suretiyle serbest rekabetin
engellenmesi eylemlerini tespit etmek ve bunun sonucunda ilgililer
hakkinda para cezasi ile birlikte hal dahilinde faaliyetten men
karari alinmasi için belediye encümenine öneride
bulunmak,
d) Toptanci hallerde uygulanan yasaklara uymamayi aliskanlik haline
getiren tahsis sahiplerinin, bu eylemlerinin tespit edilerek,
isyeri tahsislerinin iptali için belediye encümenine
öneride bulunmak,
e) Toptan satis birimi ve yöresel olanlar da dahil olmak
üzere toptanci hallerde kullanilan toptan satis kaplarina
iliskin konularda ilke karari alarak bu karari, uygulanmak üzere
hal müdürlüklerine bildirmek,
f) Yukarida belirtilenler disinda kalan ve mevzuatla hakem kuruluna
verilen görevler arasinda yer alan diger konularda karar
vermek.
B) Toptanci Hallerde Ortaya Çikan Anlasmazliklari Çözümlemeye
Iliskin Görevler:
a) Üreticiler, üretici birlikleri, komisyoncular, kendi
nam ve hesabina yas sebze ve meyve toptan ticareti yapan gerçek
ve tüzel kisilerle alicilar arasinda yas sebze ve meyvenin
tespit edilen kalite ve standartlara uygun olup olmadigina,
b) Üreticiler ile komisyoncular arasindaki üretici malinin
teslim alinmasi, kalite ve standardinin korunmasi ve satisa sunulmasinda
gereken özenin gösterilip gösterilmedigine,
c) Üreticiler ile komisyoncular arasinda üretici malinin
satisindan sonra, üretici alacaginin zamaninda gönderilip
gönderilmedigi, satisinda yolsuzluk yapilip yapilmadigi,
avans, alacak ve borç konularindaki hesabin dogru olup
olmadigina,
d) Yas sebze ve meyve kaplarinin agirlik, cins, adet ve sahipliginin
gerçegi yansitip yansitmadigina,
e) Toptanci hallerinde; tahsis sahipleri, üreticiler, üretici
birlikleri, kendi nam ve hesabina toptan mal alip satan gerçek
ve tüzel kisiler, alicilar, tasiyicilar ve nakliyeciler arasinda
ortaya çikan tarti, kasa ve sandik bedeli, navlun ve tasima
ücretleriyle yas sebze ve meyvenin niteligi ve fiyatina,
f) Hal Müdürlügü, hal personeli ve isletmecisinin
uygulamalari ile toptanci hallerinin yönetim ve isleyisine,
g) Yukarida sayilanlarin disinda kalan ve saticilara, alicilara,
hal isletmecisi ile hal müdürlügüne, iliskin
konularda ortaya çikan anlasmazliklari çözümlemek.
C) Hakem Kuruluna Intikal Ettirilen Konularda Görüs
Bildirmeye Iliskin Görevler:
a) Toptanci hallerinin fiziki konumu, tasit trafigi, açilis
ve kapanis saatleri, uyulmasi gereken saglik ve temizlik kurallari,
halde çalisanlarin nitelikleri ve benzeri konularda hal
müdürlüklerinin yaptigi basvurulara,
b) Kamu kurum veya kuruluslariyla, kamu kurumu niteligini haiz
kurum ve kuruluslarin yas sebze ve meyve ticaretiyle ilgili konulardaki
müracaatlarina,
c) Yukarida sayilanlarin disinda kalan gerçek veya tüzel
kisiler tarafindan hakem kuruluna intikal ettirilen çürük
veya çürüme ihtimali bulunan mallar dahil yas
sebze ve meyve toptan ticaretine iliskin diger konulardaki basvurulara,
Iliskin olarak görüslerini bildirmek.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çalisma Usul ve Esaslari
Basvuru
Madde 8- Uyusmazlik konusunu içeren yazili ve sözlü
basvuru, ilgili belge ve kanitlariyla birlikte hakem kurulu bürosuna
yapilir.
Basvuru büro tarafindan aninda baskana bildirilir.
Gündem
Madde 9- Toplanti gündemi, basvurulardan ivedi çözümlenmesi
gerekli olanlarin ön siraya alinmasi ilkesine göre baskan
tarafindan düzenlenir.
Ancak toplanti esnasinda, toplantiya istirak edenlerin oy çoklugu
ile konunun önemine binaen gündem sirasi degistirilebilir
veya gündeme yeni bir madde ilave edilebilir.
Toplanti Zamani
Madde 10- Toplantilar, baskanin çagrisi üzerine, çözümlenmesi
ivedi sorunlarla ilgili basvurularda hemen yapilir.
Bu çagri, baskanin yoklugunda kurul üyeleri arasindan
daha önce baskan tarafindan seçilmis bulunan baskan
vekilince derhal yapilir.
Olagan toplantilar, ayda en az bir kez ve gerektiginde, gündemin
iki gün önceden üyelere bildirilmesi sartiyla gerçeklestirilir.
Toplanti Yeri
Madde 11- Toplanti yeri, toptanci hali içerisinde belediye
veya hal isletmecisi tarafindan hakem kuruluna ayrilmis yerdir.
Toplantilara Katilma Zorunlulugu
Madde 12- Kurul üyeleri toplantilara katilmak zorundadir.
Özürsüz olarak birbirini izleyen bes toplantiya
katilmayan ve özürlerini bir belge ile kanitlamayan
üyelerin üyelikleri düser ve yerlerine bu Yönetmelik
esaslarina göre yedekleri göreve çagrilir.
Toplantilara Katilmayacaklar
Madde 13- Kurul baskan ve üyeleri, kendi usul ve füruundan
biri ile üçüncü dereceye kadar (bu derece
dahil) kan ve sihri hisimlarinin ve is iliskisi içinde
bulunduklari kisilerin taraf oldugu toplantilara katilamazlar.
Bu toplantilara ilgili yedek üyeler katilir.
Toplanti ve Karar Yeter Sayisi
Madde 14- Hakem kurulu en az dört üye ile toplanir ve
katilanlarin oy çoklugu ile karar verir.
Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Oylarin esit olmasi
halinde baskanin oy kullandigi taraf çogunlukta sayilir.
Karar Süresi
Madde 15- Anlasmazliklarla ilgili toplantilarda süre, konunun
çözümünün ivedilik derecesine göre
belirlenir. Bu süre her halde iki günü geçemez.
Ivedilik arz etmeyen toplantilarda görüsülen konular
ise en geç bes gün içinde karara baglanir.
Karar Tutanagi
Madde 16- Toplantida alinan kararlar toplantiya katilan üyeler
tarafindan imzalanip, bir tutanakla tespit edilerek mühürlendikten
sonra üç nüsha olarak çogaltilir.
Tutanagin asli karar defterine yapistirildiktan sonra köseleri
mühürlenir.
Digeri yazi isleri bürosunda saklanir. Bir diger örnegi
de teblig ve ilan edilmek üzere hal müdürlügüne
verilir.
Inceleme Sekli
Madde 17- Kurul; kararlarini, hal içerisinde uyusmazlik
konusunu ve belgelerini dogrudan kontrol ederek, yas sebze ve
meyveyi görüp, ölçüp tartmak veya bu
konulara iliskin tutanak ve raporlari degerlendirmek suretiyle
alir.
Kurul, üyelerinden bir ya da bir kaçini karar alma
sürecine yardimci olmasi amaciyla herhangi bir konuda görevlendirebilir.
Kurul, gerektiginde bilirkisi raporuna dayanarak karar verebilir.
Bilgi ve Belge Isteme Yetkisi
Madde 18- Kurul, uyusmazliga iliskin konularla sinirli olmak kaydiyla,
hal müdürlükleri, belediyeler, tahsis sahipleri,
laboratuarlar ve diger ilgili kuruluslardan yaziyla bilgi ve belge
isteyebilir.
Kamu kurum ve kuruluslari ile diger ilgililer, hakem kurulunun
bilgi
isteme konusundaki bu taleplerini yerine getirmede yardimci olurlar.
Itiraz
Madde 19- Hakem kurulu kararlarina taraflar kararin tebliginden
itibaren üç gün içinde itiraz edebilirler.
Itiraz üzerine anlasmazlik konusu yeniden görüsülür.
Hakem kurulunun ikinci kararina itiraz, belediye encümenine
yapilir ve burada görüsülerek kesin karara baglanir.
Faaliyet Raporlari
Madde 20- Kurul çalismalari ile ilgili olarak dört
aylik dönemler itibariyla faaliyet raporlari hazirlanarak,
bir örnegi il sanayi ve ticaret müdürlügüne
bir örnegi de ilgili belediye baskanligina gönderilir.
Raporlarin bir örnegi de ilgili toptanci hal binasinda uygun
yerlerde ilan edilir.
Bakanligin Düzenleme Yetkisi
Madde 21- Tutanak, karar ve rapor örnekleri ile yas sebze
ve meyve toptanci hallerindeki hakem kurullariyla ilgili diger
konular Bakanlikça yayimlanacak tebliglerle düzenlenir.
Yazi ve Tutanak Isleri
Madde 22- Toptanci hal hakem kurulu baskani, hal müdüründen
gerekli sayida personeli yazi ve tutanak islerinde görevlendirmek
üzere isteyebilir. Hal müdürü bu konudaki
istekleri yerine getirmekle mükelleftir.
Büro Tahsisi
Madde 23- Toptanci hallerinde hakem kurullarinin çalismalarini
yürütmek için gerekli yerler, ilgili belediyeler
ya da özel hal sahipleri tarafindan saglanir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çesitli ve Son Hükümler
Bakanligin Denetim Yetkisi
Madde 24- Bakanlik, toptanci hal hakem kurullarinin çalismalarini
denetlemeye yetkilidir.
Bakanlikça denetim yetkisi taninmis personele, hakem kurulu
üyeleriyle hal müdürleri ve diger çalisanlar
kolaylik göstermek, istedikleri defter ve belgeleri vermek
zorundadirlar.
Giderler
Madde 25- Hakem kurullarinin kurulus, çalisma, demirbas,
kirtasiye, yakacak, yolluk, huzur hakki ve benzeri diger giderleri
552 sayili Kanun Hükmünde Kararnamenin 4367 sayili Kanunla
degisik 20 nci maddesine göre Belediye Bütçesinden
ödenir.
Hakem kurulu üyelerine; toplantilara katilmis olmalari kosuluyla,
ayda üç defadan fazla olmamak üzere katildiklari
her toplanti için 400 göstergenin memur ayliklarina
uygulanan katsayi ile çarpimi sonucunda bulunacak miktari
geçmemek üzere belediye meclisince belirlenen ve vali
veya kaymakam tarafindan onaylanan miktarda hakki huzur ücreti
ödenir.
Geçici Madde 1- Bu Yönetmeligin 5 inci maddesine
göre kurulmasi öngörülen hakem kuruluna üye
seçimi ve atama ile ilgili islemlerle, bu Yönetmeligin
23 üncü maddesine istinaden hakem kurullarinin çalismalarini
yürütmeleri için belediye veya hal isletmecileri
tarafindan büro tahsis edilmesi islemleri, Yönetmeligin
yayimini izleyen 1 (bir) aylik süre içerisinde ilgililer
tarafindan yerine getirilir.
Yürürlük
Madde 26- Sayistay görüsü alinarak hazirlanan bu
Yönetmelik yayimi tarihinde yürürlüge girer.
Yürütme
Madde 27- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret
Bakani yürütür.
